Zeynep Ayten
1. Bölüm
Bu konudan bana daha önce hiç bahseden olmamıştı. Bir fotoğraf bulmuştum aile albümünde. Aslında daha önce de görmüştüm bu fotoğrafı fakat dikkatimi çekmemişti. Bu fotoğraftaki kişinin kim olduğunu çok merak ediyordum. Bütün albümü taradım ancak bu fotoğraftan başka bir fotoğraf yoktu bu yüze ait. Dikkatle baktığımda bana ne kadar benzediğini fark ettim bu yüzün. Evet, bu fotoğraf olsa olsa kardeşime aitti. Bir kardeşimin olduğundan kimse bahsetmemişti ama bu kesinlikle benim kardeşimdi. Bu benzerliğin başka bir açıklaması yoktu. Belki de kaybolduğu için varlığı benden saklanan bir kardeşim vardı. Önce aile büyüklerine sordum bu resmin kime ait olduğunu ama kime sordumsa geçiştirdi bu resme dair soruları. Hatta bir ara ziyarete gittiğim akrabaların resim albümlerinde de aradım bu fotoğraftaki kişiyi ama nafile... Bir fotoğraftan başka hiçbir izi olmayan bir kardeş... Buna inandırmıştım kendimi. Bu yüzün sahibi kardeşimdi ve bu kardeşten kimse bana bahsetmemişti. Ölmüş müydü kardeşim? Belki... Ölmüş olsaydı büyük ihtimalle ondan bahsederlerdi. Evet, kesinlikle bu fotoğraftaki yüz, kaybolan kardeşimin yüzüydü.
Kardeşimin hikayesini mutlaka öğrenmeliydim. Bunun için dünyanın diğer ucuna bile gidebilirdim. Onun hikayesini öğrenmek için yıllarımı feda edebilirdim. Tek fotoğrafına her bakışımda sanki benden bir yardım bekler gibiydi gözleri. Sanki bana ulaş, der gibiydi yüzü. Bu fotoğraf beni kendine çağırıyordu zaman zaman. Fotoğraf önümdeyken gözlerimi kapatsam bile fotoğraftaki bakış, öylece kalıyordu zihnimde.
Madem akrabalardan fayda yoktu, başka bir yol bulmalıydım. Eski arkadaşlarım, eski komşularımız... Kardeşimi tanıma ve onun hikayesini bilme ihtimali olan herkese ulaşmalıydım. İşe en baştan başlamalıydım: Çocukluğumun geçtiği mahalleden. Ailemden, akrabalarımdan öğrenemediğim şeyleri eski komşularımızdan öğrenebilirdim. Bir pazartesi sabahı erkenden bu mahalleye gittim. Çok değişmişti her yer. Eski binalar, yerini yeni ve çok katlı yapılara bırakmıştı. Neredeyse tanıyamayacaktım mahalleyi. Neyse ki tüm binalar yıkılmamıştı. Kocaman binalar arasında halen çocukluğumdaki haliyle bana tebessüm eden müstakil ve bahçeli evler vardı. Uzaktan eski evimizi gördüğümde içimde tuhaf bir şeyler hissettim. Burada gerçekten yaşamış mıydım yoksa bir rüyada mı görmüştüm bu mahalleyi, bu evi? Eğer burada yaşamamış olsam her şey bu kadar tanıdık ve sıcak gelebilir miydi? Her şey çok tuhaftı. Eve yaklaştıkça içimde hem bir ürperti hem de bir sıcaklık duyuyordum. Bu evde kaç yıl yaşamıştık, kaç bayram geride bırakmıştık. Kardeşim ne zaman kaybolmuştu? Kafamda sorular dönmeye başlamıştı bile. Bu esnada evin bahçesinin tahta kapısının önüne gelmiştim. Kilit yoktu kapıda. Kapının koluna uzandım. Boyaları dökülmüştü kapının ve kapı kolunun. Gıcırtıyla kapıyı araladım. Bahçemiz, canım bahçemiz... Artık bahçe gibi değildi burası. Ağaçlar kurumuş etrafta kocaman dikenler yükselmişti. Evimiz eski bir film karesi gibi duruyordu karşımda. Buraya kayıp kardeşimin izini sürmeye gelmiştim fakat bir anda zaman makinesine binmiş ve geriye dönmüş gibiydim. Eve girmeden bir süre bahçede oyalanmak iyi bir fikirdi. Cebimdeki fotoğrafı çıkardım ve bir yandan fotoğrafa bakarken bir yandan da evimize, bahçeye, etraftaki binalara bakıyordum. Kaç dakika durdum bahçede bilemiyorum. Bir süre sonra bahçe kapısı sessizce aralandı ve yaşlı bir teyze şaşkınlıkla bana baktı:
-Bu bahçede ne arıyorsun evladım, sahipleri yıllar önce göçtü buradan.
-Tanır mıydın sahiplerini teyzeciğim, diye sordum.
-Tanımak da ne demek, onlar bizim en sevdiğimiz komşularımızdı, dedi yaşlı kadın.
Galiba aradığım kişiyi bulmuştum. Kardeşimin benden saklanan hikayesini belki de bu teyze biliyordur, diye düşündüm. Benim bu evde oturan ailenin çocuğu olduğumu söylersem gerçekleri bana anlatmayabilirdi. O yüzden eski bir arkadaşımı aradığımı söyledim ona. Bu mahallede oturan ama yıllardır görmediğim çocukluk arkadaşımı aradığımı söyledim. Tam arkadaşımın adını soruyordu ki buna fırsat vermeden cebimdeki fotoğrafı uzattım teyzeye:
-Aradığım arkadaşımın elimde yalnızca bu fotoğrafı var.
Yaşlı kadın fotoğrafı eline aldı ve uzun uzun baktı. Sonra dönüp benim yüzüme baktı:
-Bu çocuğu hatırlıyorum, dedi. Bu evde oturan ailenin çocuğu. Zaten tek çocukları vardı ama adını unuttum senelerdir görmeye görmeye. Şimdi kocaman delikanlı olmuştur.
-Bu çocuğun kardeşi ya da ağabeyi yok muydu teyze, dedim. Emin misin?
-Buradan göçtükten sonra kardeşi dünyaya geldiyse bilemem ama burada sadece üç kişilik bir aileydi yaşayan.
Teyze mahallenin eski halini ve eski komşuları anlatmaya başlamıştı. Apartmanlar yapıldıktan sonra mahalleye taşınanların hiçbirini tanımadığından dert yanıyordu. Gençliğini anlatıyordu, eski komşuluk ilişkilerinden bahsediyordu. Bir süre sonra öğlen namazını kılmadığını ve eve gitmek zorunda olduğunu söyleyerek yanımdan ayrıldı. Bana da buralarda fazlaca dolaşmamam gerektiğini söyledi.
Yaşlı kadın bahçeden çıkar çıkmaz evin kapısına doğru yöneldim. Kapının açık olmayacağını düşünüyordum ama kapı açıktı. Şaşırmıştım bu duruma. İçeri girmeli miydim yoksa dönmeli miydim? Hem çok tanıdık geliyordu ev hem de çok yabancı. Çocukluğum burada mı geçmişti yoksa burasını bir rüyadan veya film sahnesinden mi hatırlıyordum? Kapıdan içeriye adım attığımın farkında bile değildim. Bir başkasının evine izinsiz girmişim gibi bir mahcubiyet zihnimi zorluyordu. Belki de kendi evimiz diye başka birinin evine girmiştim. Belki bizim evimiz yıllar önce yıkılmıştı. Sırf birazcık tanıdık geliyor diye bir evin bahçesine, ardından da içine girmek büyük bir düşüncesizlikti. Kapıyı kapatıp koşarak buradan uzaklaşmak istiyordum ama ayaklarım beni bir oda kapısının önüne götürmüştü bile. Gayriihtiyari odanın kapısını açtım. Duvarda eski bir takvim vardı ve eski bir aile fotoğrafı. Üç kişilik bir aile fotoğrafıydı bu. İyice yaklaştım ve fotoğrafa baktım. Annem, babam ve ben. Düşündüm, bu fotoğrafı da daha önce hiç görmemiştim. Bana benziyordu fotoğraftaki çocuk ama kardeşime de benziyordu. Kayıp kardeşime... Yanımdaki fotoğrafı çıkararak bu fotoğrafın yanına koydum. Evet, bu fotoğraftaki ben olmayabilirdim. Bu fotoğraftaki çocuk, kayıp kardeşime benziyordu. Onun bir fotoğrafını daha bulmuştum sonunda. Artık bu fotoğraftakinin kim olduğunu sorduğumda geçiştiremezdi ailem, mutlaka bir açıklama yaparlar, diye düşünüyordum. Fotoğrafı da yanıma alarak hızla evden ayrıldım. Burada belki de başka fotoğraflar da bulmam mümkündü. Diğer odalara, çekmecelere, dolaplara ve sandıklara bakmam lazımdı ama bugün değil.
2. Bölüm
Bulduğum fotoğrafı annem ve babama gösterdim fakat bana cevap vermek yerine bu fotoğrafı nereden bulduğumu sordular bana. Eski mahallemize, evimize gittiğimi söyleyemezdim. Açıklama beklerken açıklama yapması gereken kişi konumuna düşmüştüm ve soğuk bir de konuşmaya maruz kalmıştım. Bana bir daha bu fotoğrafla ve geçmişle ilgili soru sormamı tembihlemişlerdi. Onlar, kendilerince konuyu kapattıklarını düşünüyorlardı oysa konu daha da derinleşmişti. Kesinlikle benden saklan bir şeyler vardı ve tavırlarıyla bunu kabul etmiş görünüyorlardı. Etrafımdaki herkes sözleşmiş gibiydi. Bir gerçeği benden saklıyor gibilerdi. Kayıp kardeşimi hatırlamak ve konuşmak bile istemiyorlardı sanki. O eve yeniden gitmeliydim ve gerçekleri ortaya çıkarmalıydım. Birdenbire yabancılaşmış gibiydim her şeye ve herkese. Sanki eski evden üzerime, ruhuma ve zihnime sinen bir şeyler vardı. O evde beni çağıran bir şeyler vardı. İlk kez bu eve değil de o eve ya da başka bir yere ait olduğum hissini yaşamaya başlamıştım. Bu his beni bir yandan tedirgin ediyordu fakat isteyerek kapıldığım bir şey değildi bu. O eve yeniden gitmeliydim, bütün çekmecelere, dolaplara, sandıklara bakmalıydım. Yıllardır bahçe kapısı bile açılmayan bir ev nasıl bu kadar temiz kalabilirdi ki? Her şey yerli yerindeydi ve toz bile yoktu etrafta. Bir şey vardı benden saklanan, bir şeyler vardı. Yüzümü yıkasam iyi olacak, diye düşündüm. Yüzümü yıkarken aynada kendimle karşılaştım. Yüzüme, gözlerime baktım bir yabancının yüzüne bakar gibi. Gözlerimin ardında sanki başka biri vardı bana bakan. Yüzümü silerken kendi sesimi duydum:
-Bana ne oluyor?
Bu sırada annem seslendi:
-Kiminle konuşuyorsun?
Yüzümü kuruladım ve odama döndüm. Masamın üzerinde iki fotoğraf vardı bana bakan. Beni kendine çağıran iki fotoğraf. Gözlerimi kapattığım zaman bile gözümün önünden gitmeyen bir yüz.
3. Bölüm
Sonraki gün tekrardan o eve gitmek üzere yola çıktım. Çıkarken de annem ve babama yakalanıp fazlaca dikkatlerini çektim. Nereye gittiğim, orada ne yapacağım, ne kadar süre orada duracağım gibi onlarca sorudan oluşan mini bir soruşturmayı atlatmak pek de kolay olmadı. Ellerinden gelse beni odama kilitleyecekler ve bu meseleyi unutana kadar bir daha dışarı çıkarmayacaklardı. Onlarca bahane üreterek -bir ara akraba ziyaretini bile araya kattım- bir şekilde evden çıkmayı başardım. Hatta peşimden gelme ihtimallerini de düşünerek bir süre etrafta dolanıp daha sonra eski eve gitmek üzere yola çıktım.
Bu sefer öncekinden farklı olarak ayaklarım geri geri gidiyordu sanki. Bu sefer nereye gideceğimi bilmeme rağmen yol neredeyse iki, hatta belki üç-dört, kat uzamıştı. Tekrardan aynı yolları gittim, aynı bahçede bekledim, aynı kapıyı açtım ve tekrar aynı odaya girdim. Bunların hepsi aynıydı, tek fark içimde garip bir his vardı. Korku muydu? Hayır. Endişe miydi? Belki. Bir süre hareket bile etmeden etrafa bakındım ve bu esnada düşündüğüm şeyler sadece evime geri dönmekle ilgiliydi. Bu düşünceleri susturdum, birkaç adım atarak dün aldığım resmin yerine baktım. Şimdi boş olan yerine… Burada uzunca süre bekledim, düşüncelere daldım. Kardeşimle alakalı, ne yapmam gerektiğiyle alakalı ve eğer doğruysa bu sırrı neden benden sakladıklarıyla alakalı onlarca düşünce aklımdan geçti. En sonunda koşarak evden çıkmak ve buraya bir daha gelmemek, yollarını unutmak fikri aklıma geldi. Şimdi elimde iki seçenek vardı: Ya buradan çıkıp bu sırrı tarihe gömecek ve hayatıma birkaç gün önceki gibi gelişigüzel şekilde devam edecektim ya da bütün riskleri göze alıp kendimi bu sırrı çözmeye adayacaktım. Bu seçenekler için de uzunca bir süre düşündüm. Birincisi kolaydı ve hemen gerçekleştirebilirdim. İkinci seçenek zor olanıydı ve sonucu belirsiz olanıydı. Hemen gerçekleştiremeyeceğim bir seçenekti bu. Ne kadar zamanımı alacağını bilmediğim bir seçenek...
Kararımı verip önce odadan, sonra evden çıktım. Ama kapıyı kapatmadım. Dışarıda bir süre hava aldım ve bahçede dolaştım. Belki eski anılarımdan onunla ilgili bir şeyler hatırlarım umuduyla zihnimi zorladım. Fakat hiçbir an aklıma gelmedi. Tekrardan eve girdim ve başka bir odanın kapısında durup içeriye göz attım. Duvar kağıtlarından anladığım kadarıyla bu oda benim, belki de kardeşimin, odasıydı. Belki de ikimizin ortak odasıydı burası. Biraz sonra köşede duran eşyaları gördüm ve en öndeki büyük kutuyu odanın ortasına sürükledim. Kutuda eski çocuk oyuncakları vardı. Buna şaşırmamıştım. Oyuncakları kutudan çıkarmaya başladım. Beni şaşırtan şey çoğu oyuncaktan iki tane olmasıydı. İki tane oyuncak araba, iki tane pelüş ayıcık ve daha bir sürü oyuncak... Bu oyuncakları da hatırlamıyordum. Diğer eşyalara bakmak için tekrar o köşeye gittiğimde zemindeki ahşabın gıcırtısıyla aniden arkamı döndüm. Karşımda duran teyze bana kim olduğumu sorgulayan bir bakışla bakıyordu. Kendimi anlatmak için ağzımı açtım ama ne diyeceğimi de bilmiyordum. O sırada teyze konuşmaya başladı.
-Kimsin, kimlerdensin? Bu sahipsiz evde ne işin var? Hırsız mısın?” gibi onlarca soruyu peş peşe sıraladı. Hırsız olmadığım her halimden belliydi oysa. Belki bu teyze bana yardım edebilirdi. Cebimdeki fotoğrafı çıkardım.
- Çocukluk arkadaşımı arıyorum teyzeciğim. Elimde sadece bu fotoğraf ve bu evin adresi var. Belki onunla ilgili bir şey bulurum umuduyla buraya geldim.
Konuşma bu şekilde uzadı. Bu teyze dün yanıma gelen teyzenin komşusuymuş. Dün benim hakkımda konuştuklarını, bugün de beni bahçede gördüğünü söyledi. Bu teyzeye de sorular sordum fakat beklediğim cevapları alamadım. Teyze bir süre sessizce etrafa baktı benimle. Ara sıra etraftan gözünü çevirip yüzüme bakıyordu. Bir şeyler söyleyecek gibi oluyor fakat sanki kendini susmak için zorluyordu. Ardından benim için yapabileceği bir şeyler olup olmadığını sordu ve evine dönmesi gerektiğini belirterek ayrıldı. Teyze gidince tekrar eşyalara bakmaya devam ettim. Başka bir kutuda da birkaç parça çocuk kıyafeti vardı. Onlara da baktım fakat hepsi benim fotoğraflarımda olan kıyafetlerdi. Yani burada kayıp kardeşimin kıyafeti yoktu. Bu durum biraz kafamı karıştırdı. Benim kıyafetlerim buradaysa onunkiler neredeydi? Başka şeyler bulma umuduyla diğer kutulara da baktım ama onlarda da işime yarar hiçbir şey yoktu. Dışarı baktığımda havanın karardığını gördüm. Sanırım çoktan akşam olmuştu, zamanın nasıl bu kadar hızlı geçtiğine bir anlam veremedim. Artık çıkmalıydım. Eve geç gitmek hiç iyi olmazdı. Oyuncakları gelişigüzel kutuya doldurdum. Daha sonra bu eski evden çıkıp hızlıca evimin yolunu tuttum.
Yol boyu yeni düşünceler, yorumlar zihnimde peş peşe sıralandı. Bu sefer elim boş dönüyordum. Bir fotoğrafın bu kadar beni yorması, hayatımı değiştirmesi tuhaf geliyordu biraz. Fakat tuhaf olan benim düşüncelerim değildi, ailemin benden sakladığını düşündüğüm şeylerdi. Henüz bir tercihte bulunmadığımı hatırladım ve kolay olan tercihe doğru zihnim beni çekiyordu fakat kalbim buna razı olmuyordu. Zaten az sonra eve ulaştığımda yaşayacağım küçük kıyametin endişesi de içimi sarmaya başlamıştı. Ne diyecektim aileme? Belki de içimden geçen her şeyi doğrudan doğruya anlatmalı ve onlardan bu soruların tümüne mantıklı birer cevap vermelerini istemeliydim. Bunu benim istemem yerine onların yapması gerekiyordu. Büyük olan onlardı. Saklayan, bir şeyleri geçiştiren de onlardı ve gerçekleri bilmek benim de hakkımdı. Kardeşime ne olmuştu?
Eve yaklaştığımda adımlarımı küçülttüm ve nefesimi ayarladım. Bir gölge gibi sessizce kapıdan süzülüp odama çıkmalıydım ve sanki hep odamdaymış gibi davranmalıydım. Usulca kapıyı açtım ve ses çıkarmadan odama yöneldim. Mutfaktan yemek kokuları, oturma odasından televizyon sesi geliyordu. Bu, iyiye işaretti. Odama girdiğim anda üzerimde garip bir koku hissettim. Ekşi bir koku. Akşama kadar odalarında dolaştığım evin kokusuydu bu. Kıyafetlerimi değişmem ve elimi yüzümü yıkamam iyi olacaktı. Ben hissettiğime göre bu kokuyu ailem de hisseder, diye düşündüm. Hızla kıyafetlerimi değiştim ve elimi yüzümü yıkamaya geçtim. Ne yaparsam yapayım bu kokudan kurtulamıyordum. Kolonya döktüm, parfüm sıktım fakat nafile... Odam, tıpkı o ev gibi kokuyordu. Koridor, tıpkı o ev gibi kokuyordu. O ev gibi kokmayan tek yer galiba mutfaktı, bunu mutfağa geçtiğimde fark ettim.
En sevdiğim yemeği yapmıştı annem. Yemeğin kokusu her şeyi unutturmuştu sanki bana. Babam türkü söyleyerek girdi mutfağa. Tam yemeğe başlayacaktık ki buzdolabının üzerinde bir fotoğraf gördüm. Daha önce de görmüştüm bu fotoğrafı fakat hiç dikkatimi çekmemişti. Yemek masasından kalkıp fotoğrafa baktım. Bana çok benzeyen bir yüz vardı fotoğrafta. Annem seslendi:
-Kaç gündür kendi fotoğrafına bakıp duruyorsun. Küçükken de çok sevimliydin şimdi de öylesin. Haydi, yemeğini soğutma.
Galiba bir tercih yapmam gerekiyordu. Birinci tercih fotoğrafın önünde biraz daha bekleyip düşünmek, ikincisi ise yemeğe geçmek. Kolay olanı seçtim ve yemeğe devam ettim.
